اخبار

گفت‌وگوی ماهنامه اندیشه پویا با دکتر محمدعلی نجفی، دربارۀ کارنامۀ دولت در چهار سال گذشته و وعده‌های مطرح‌شده در رقابت‌های انتخاباتی

رقیب روحانی: پوپولیسم فریبکار ( قسمت دوم )

 

-        آقای نجفی! خود شما به عنوان یک چهرۀ اصلاح‌طلب چقدر از کارنامۀ دکتر روحانی رضایت دارید؟ چند درصد از پیش‌بینی‌های سیاسی و اقتصادی شما در پایان دورۀ اول ریاست‌جمهوری آقای روحانی محقق شده است؟

دولت در مسائل مربوط به اقتصاد کلان به‌خصوص مسئلۀ ایجاد ثبات و آرامش، مسئلۀ کنترل ارز و تورم روشن است که خیلی موفق بوده است. برای سال‌ها تراز تجاری بدون نفت ما به‌شدت منفی بود و الآن دو سال است که مثبت شده است. اما در بعضی از بخش‌ها نسبتاً موفق بوده است. دربارۀ بانک‌ها اگرچه دولت اقدامات خوبی انجام داده اما به همۀ هدف‌هایش نرسیده و صددرصد موفق نبوده است. مطالبات غیرجاری بانک‌ها واقعاً بلیه‌ای است در کشور ما. در سال 1384 پیش از آن‌که دولت آقای احمدی‌نژاد روی کار بیاید ده درصد کل تسهیلات بانکی به مطالبات غیرجاری تبدیل شده بود. در سال 1392 این رقم به 6/15 درصد رسیده بود اما بر اساس آخرین گزارش بانک مرکزی این رقم اکنون به همان ده درصد رسیده است. یعنی ما تازه به سال 1384 برگشته‌ایم. یا این‌که در سال 1391 سرمایۀ بانک‌ها 253 هزار میلیارد تومان بوده و در انتهای سال 1395 با یک رشد تقریباً 115 درصدی این سرمایه به 543 هزار میلیارد تومان رسیده است. پس به نظرم دولت در این زمینه نسبتاً موفق بوده است. در ارتباط با مسئلۀ رکود هم چنان که توضیح دادم دولت در برخی بخش‌ها موفق عمل کرده و در جاهایی هم ناموفق بوده.

-        در سیاست داخلی چطور؟

در مورد مسائل سیاسی هم همین‌طور است. مثلاً در ارتباط با آزادی‌ها و حقوق شهروندی دولت کارهای واقعاً خوبی کرده که نمونۀ بارز آن دربارۀ دانشگاه‌هاست. در این چهارساله حدود 750 تشکل جدید دانشجویی در دانشگاه‌ها شکل گرفته است که این تشکل‌ها عمدتاً سیاسی ـ صنفی هستند و در نتیجه فضای بحث و گفت‌وگو در دانشگاه‌ها توسعه پیدا کرده است.

-        من اصلاً نمی‌خواهم شرایط فعلی را با یک شرایط مطلوب بسنجید. می‌خواهم بدانم که دولت در این چهار سال فراتر از پیش‌بینی‌های شما عمل کرده یا ضعیف‌تر بوده است؟

امید و انتظار ما این بود که هم در سیاست داخلی، هم در سیاست خارجی، هم در اقتصاد و هم در مسائل اجتماعی و فرهنگی دولت بیش‌تر از این جلو بیاید. اما علت این‌که نتوانسته، به سه موضوع برمی‌گردد. اول، سختی کار؛ واقعیت این است که وقتی ما در دولت مسئولیت پیدا کردیم از آن‌جا که با ارقام و آمار سروکار داشتیم می‌دانستیم شرایط بد است، اما واقعاً هیچ‌کسی از مسئولین دولت و حتا شخص آقای دکتر روحانی فکر نمی‌کرد وضعیت این‌قدر بد باشد. سختی کار بیش‌ از انتظار بود و آواربرداری یکی از اصلی‌ترین کارهای دولت در چهار سال گذشته تبدیل شد. دوم، کارشکنی‌ها؛ هر حرکتی در جهت اصلاح، منافع‌ برخی را در خطر می‌انداخت. حالا این منافع ممکن بود اقتصادی باشد یا سیاسی. سومین مشکل هم ضعف‌های درون دولت بود. نمی‌شود کتمان کرد که در بخشی از مدیریت‌ها دولت آن‌طور که باید و شاید قوی نبوده و از انسجام و هماهنگی برخوردار نبوده است. البته بخشی از این عدم هماهنگی و ضعف مدیریتی هم نتیجۀ کارشکنی‌ها بوده است. مثلاً ببینید که چند نفر از وزیران پیشنهادی آقای روحانی در مجلس قبلی رأی نیاوردند و ایشان مجبور شد فردی را که از نظر خودشان با صلاحیت کم‌تر بود برای عهده‌داری مسئولیت معرفی کند. طبیعتاً انتخاب اول آقای روحانی برای یک وزارت‌خانه بهتر از انتخاب سوم ایشان بوده است.

-        یکی از انتقادهایی که برخی مخالفان دولت مطرح می‌کنند بحث خسته و بسته و نشسته بودن آقای روحانی است. می‌گویند آقای روحانی، رئیس‌جمهور خسته و فرتوتی است که دیروقت سر کار می‌آید و تعطیلات به کیش می‌رود و اهل کار کردن نیست. شما از نزدیک با آقای رئیس‌جمهور کار می‌کنید. واقعاً آقای روحانی خسته و نشسته و بسته است و دیر سر کار می‌آید؟

واقعاً این یکی از بی‌انصافی‌هایی است که نسبت به ایشان می‌شود. حتا یک خطیبی گفته بود که آقای رئیس‌جمهور صبح‌ها ساعت نُه سر کار می‌آید و دوازده ظهر هم می‌رود؛ تازه آن هم به سعدآباد می‌آید که نزدیک خانه‌اش است. واقعاً این دیگر بی‌انصافی و یک دروغ و تهمت بزرگ است. اصلاً بیایید تعداد سفرهای خارجی آقای رئیس‌جمهور را بشمارید. ببینید که ایشان در کل این چهار سال چند روز را در خارج از کشور با مذاکرات و دیدارهای بسیار فشرده سپری کردند. من در چند سفر همراه ایشان بودم و دیدم که حجم برنامه‌های ایشان چقدر سنگین است. وقتی ایشان به سازمان ملل می‌روند تقریباً تمام رؤسای کشورهای اروپایی و تعداد زیادی از رؤسای کشورهای امریکایی و آسیایی از ایشان تقاضای ملاقات دارند. و واقعاً در این چهار سال هیچ باری نبوده که ایشان به سازمان ملل بروند و به تعدادی از درخواست‌های ملاقات ناگزیر جواب منفی نداده باشند. این اتفاق از نظر عرف دیپلماتیک خوب نیست اما ایشان حداکثر چهار ـ پنج می‌روز می‌توانند آن‌جا باشند و در این وقت محدود با عدۀ‌ خاصی می‌توانند ملاقات کنند. رؤسای جمهور ما قبلاً کجا می‌رفتند و اصلاً چه کسی درخواست مذاکره با آن‌ها دربارۀ مسائل اقتصادی می‌داد؟ بنابراین بی‌انصافی است که تهمت کم‌تحرکی و کم‌کاری به ایشان زده شود. دربارۀ کیش رفتن خوب است از دفتر ایشان سؤال شود که در طول این چهار سال ایشان چند بار کیش رفتند. من فکر نمی‌کنم دو بار هم شده باشد. همین قبل از تعطیلات نوروز صحبت از افتتاح دو ـ سه پروژه در کیش و سفر یک‌روزۀ ایشان به کیش شد. ایشان نهایتاً گفتند مخالفان خواهند گفت که او تمام تعطیلات نوروزی را در کیش به سر برد. نرفتند. ایشان پنج روز هفته را در مجموعۀ پاستور که محل اصلی مجموعۀ ریاست‌جمهوری است حضور دارند، مگر این‌که در یکی از این روزها رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر کشوری از خارج آمده باشد و ایشان مجبور باشند در مجموعۀ سعدآباد بمانند که مراسم استقبال و مذاکرات در آن‌جا انجام شود. وگرنه ایشان پنج روز هفته از صبح اول وقت می‌آیند پاستور و تا آخر وقت در سر کار حضور دارند. خیلی وقت‌ها بوده که در پایان شب جلسه‌مان با رئیس‌جمهور تمام شده و هنگام رفتن، فهمیده‌ام آقای رئیس‌جمهور همچنان در دفترشان هستند و جلسۀ دیگری دارند. پنج‌شنبه‌ها هم معمولاً ایشان در سعدآباد هستند اما نه برای استفاده از هوای پاک، بلکه برای جلسات آزادتری که از دوره‌های قبل مرسوم بوده و روزهای پنج‌شنبه رئیس‌جمهور و همین‌طور معاون اول جلساتِ آزادترشان را در سعدآباد می‌گذاشتند. این حرف‌هایی که گفته می‌شود واقعاً سخیف و دروغ است. اگر اشکال و ضعفی در کار دکتر روحانی هست همان را بگویند؛ چرا به دروغ متوسل می‌شوند؟

-        البته بخشی از این انتقادات از رئیس‌جمهور، به‌لحاظ مقایسه‌ای درست است. بنا بر برخی روایت‌ها رئیس‌جمهور پیشین از ساعت چهار صبح تا ساعت دوازده شب سر کار بوده، تا آن‌جا که برخی مقامات عالی‌رتبۀ نظام به ایشان گفته بودند خوب است کمی استراحت کنید چون استراحت کردن برای فکر کردن لازم است.

شاید در نتیجۀ همان کار زیاد بود که لازم شد یازده روز در منزل استراحت کنند! نتیجۀ آن‌طور کار کردن، استراحت اجباری در خانه بود. اصلاً مگر رئیس‌جمهور باید روزی هجده ساعت کار بکند؟ رئیس‌جمهور باید یک نگاه استراتژیک نسبت به برنامه‌ها و مسائل کشور داشه باشد. توان هماهنگی در سطح کلان کشور داشته باشد و بتواند فضا ایجاد کند برای حرکت تک‌‌تک دستگاه‌های اجرایی. کما این‌که آقای روحانی این کار را به‌خوبی انجام می‌دهند. من مطمئن هستم که اگر فرد دیگری رئیس‌جمهور بود غیرممکن بود بتواند فضایی را که ایشان برای به نتیجه رسیدن برجام درست کردند، ایجاد کند.

-        یک تصور عمومی این است که برجام، نتیجۀ مذاکرات آقای ظریف است. دقیق‌تر توضیح دهید که رئیس‌جمهور چه فضایی را ایجاد می‌کند؟

مسلماً آقای ظریف نقش ویژه‌ای در ماجرای برجام داشتند. بگذارید مثالی بزنم. یادم هست که قرار بود رئیس‌جمهور چین به ایران بیاید، و مشکلی در روابط اقتصادی چین و ایران وجود داشت که یک روز صبح این مشکل آن‌قدر تلخ شده بود که مسئول کمیتۀ مشترک ما و چین، آقای طیب‌نیا، گفت که ممکن است رئیس‌جمهور چین از سفر به ایران منصرف شود. آقای روحانی گفتند من تلفن می‌کنم. شاید از جهاتی تلفن کردن ایشان استمالت بیش از حد از چین بود. اما آقای رئیس‌جمهور دیدند که مهم است روابط اقتصاد تجاری‌مان را با چین مقداری بهتر بکنیم و آن مسئلۀ خاص را به یک نقطۀ توافق برسانیم و آمدن رئیس‌جمهور چین به ایران برای ما پوئن خوبی است. این هنر آقای روحانی است؛ که در جاهایی وارد عمل می‌شوند و ابتکار عمل را به دست می‌گیرند. یا حول بحث‌های کلان اقتصاد ایشان به طور متوسط هفته‌ای دو جلسه با سه مسئول اقتصادی در دولت یعنی رئیس‌کل بانک مرکزی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، و وزیر اقتصاد دارند با حضور معاون اول و تعدادی از مشاورین که بر حسب موضوع افراد دیگری از وزرا را هم دعوت می‌کنند. مدیریت آقای روحانی در این جلسات مثال‌زدنی است. بانک مرکزی همیشه در دولت تحت فشار است و به همین شکل، اگر سازمان برنامه و بودجه بخواهد به همۀ مسئولین دولتی با میزانی که تقاضا دارند و شاید حتا حق هم باشد پول بدهد بودجۀ دولت باید چهار برابر چیزی باشد که اکنون هست. دکتر روحانی در این جلسات بخشی از فشارها را به خودشان منتقل می‌کنند و می‌گویند فلان مطالبه را شما در جلسۀ هیئت دولت مطرح کنید و من دفاع می‌کنم از شما. همین که آن‌ها احساس می‌کنند رئیس‌جمهور پشت‌شان هست، به آن‌ها قدرت و قوت می‌دهد؛ وگرنه رسیدن به تورم زیر ده درصد در یک فاصلۀ سه‌ساله واقعاً هنر رئیس‌جمهور بود.

-        خود شما در حوزۀ کاری‌تان چه تجربه‌ای از ورود و اثرگذاری ویژۀ آقای روحانی داشتید؟

در مورد دانشگاه‌ها و داستان بورسیه‌های معروف در دانشگاه‌ها به نقش ایشان توجه کنید. 1886 نفر بدون این‌که شرایط را داشته باشند به عنوان بورس وارد دانشگاه‌ها شده بودند. من سه ماه در وزارت علوم مسئولیت مستقیم داشتم و متوجه شدم که از این 1886 نفر حداقل هزار نفرشان وصل بودند به قدرت‌های مختلف در مجلس و جاهای دیگری که نمی‌خواهم اسم بیاورم. لیست این افراد دست من است و اطلاعاتم کاملاً دقیق است. مسائلی اتفاق افتاده بود که چون وهن نظام است، ذکر نمی‌کنم. اول که به ما گزارش ماجرا را دادند فکر می‌کردیم غیرممکن است. تصور کنید یک نفر مشکل خانوادگی‌ و طلاق دو نفر از فامیل‌هایش را از طریق بورسیه حل کرده باشد. اتفاقات عجیبی در این ماجرای بورسیه‌ها افتاده بود و اگر آقای دکتر روحانی حمایت نمی‌کردند کاری پیش نمی‌رفت. ایشان خیلی زود فهمیدند که اگر برخورد نکنند کیان دانشگاه را نادیده گرفته‌ایم و به ناموس دانشگاه خیانت کرده‌ایم. خیلی خطرناک است که آدم‌هایی بدون ضوابط و بدون داشتن شایستگی و صلاحیت به عنوان بورسیه وارد دانشگاه بشوند و بعد هم بخواهند هیئت علمی دانشگاه بشوند. مجلس وزیر را استیضاح کرد؛ اما من که رفتم وزارت علوم ایشان در اولین صحبتی که کردند، بدون هماهنگی با من، گفتند که از آقای نجفی انتظار داریم مسئلۀ بورسیه‌ها را زمین نگذارد و آن جملۀ معروف را گفتند که «البورس و ما ادارک مالبورس». می‌خواهم بگویم ایشان در جایی که لازم بود حضور پیدا کنند و حمایت بکنند این کار را کردند. هنر رئیس‌جمهور ورود به موضوعات در نقاط حساس و تعیین‌کننده است.

-        خانم مولاوردی در گفت‌وگویی با شمارۀ گذشتۀ اندیشۀ پویا اشاره کرده بودند که در این مدت تنها دو بار موفق شده‌اند با رئیس‌جمهور جلسه داشته باشند؛ و برخی مخالفان دولت با تکیه بر این جمله، آن را نشانۀ کم‌کاری آقای روحانی خواندند. علت عدم تمایل رئیس‌جمهور به دیدار و جلسه با اعضای کابینه چیست؟

بالأخره هر کسی روش مدیریتی خودش را دارد. من در برخی از موارد روش مدیریتی ایشان را نمی‌پسندم و روش خودم را بهتر می‌دانم. البته من سطحم خیلی پایین‌تر است اما منظورم این است که هر مدیری روش مدیریتی خاص خودش را دارد. رئیس‌جمهور معتقد نیستند که جلسات خصوصی در ارتباط با مسئولینی که مستقیم با ایشان کار می‌کنند، جواب می‌دهد. معتقد هستند که دولت از طریق جلسات مختلفی که در شوراهای عالی و ستاد اقتصادی و شورای اقتصاد و شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار می‌شود تصمیم می‌گیرد و تمام اعضای کابینه حداقل هفته‌ای دو بار آقای رئیس‌جمهور را در دولت می‌بینند و معمولاً هر کدام هم هفته‌ای یک بار به طور متوسط ایشان را در یک جلسۀ دیگر می‌بیند. در همان جلسات، قبل یا بعد از جلسه هم ایشان با روی باز می‌مانند تا اگر کسی کاری با ایشان داشته باشد مطرح کند. دیده‌ام که برخی از جلسات دولت به نماز مغرب و عشا می‌کشد و وسط جلسات نماز خوانده می‌شود و بعد از نماز ممکن است آغاز جلسه یک ربع به تأخیر بیفتد صرفاً به این دلیل که یک وزیر یا معاون در حال صحبت با ایشان است. بنابراین شاید من شکل دیگری از مدیریت را بیش‌تر بپسندم اما به این معنا نیست که مدیریت آقای روحانی اشتباه است و ایشان وقت کم می‌گذارد. یک سیستم اصلی و فرعی کردن مسائل در ذهن ایشان وجود دارد که یک ویژگی متمایز است. ایشان نسبت به مسائل اصلی خیلی حساس هستند و پیگیری زیادی می‌کنند. وقت‌شان را صرف یکسری از مسائل هم نمی‌کنند که این هم درست است. نه‌تنها رئیس‌جمهور بلکه رئیس یک اداره هم اگر بخواهد در جزئی‌ترین مسائل مرتب دخالت کند، موفق نخواهد بود. بنابراین کم‌کاری هم از تهمت‌هایی است که به ایشان می‌زنند و دروغ است.

-        در این مدت که از نزدیک با دکتر روحانی کار کردید از نظر شما ویژگی متمایز شخصیت مدیریتی ایشان چیست؟

به نظرم دو ویژگی ایشان متمایز و جالب است. اولین ویژگی گیرایی ایشان است. ممکن است در یک جلسه موضوعی مطرح شود که ایشان هیچ سابقۀ ذهنی از آن موضوع ندارد. اما بعد از نیم ساعت ایشان سؤالاتی می‌پرسد، سؤالاتی برای‌شان طرح می‌شود، که انگار کارشناس آن موضوع هستند. گیرایی ایشان در ارتباط با مسائل جدید خیلی زیاد است و این برمی‌گردد به قدرت ذهنی ایشان. حافظه یک مسئله است، گیرایی یک مسئله است، انتقال سریع یک مسئلۀ دیگر است. یک نفر شاید همۀ این‌ها را داشته باشد و کسی شاید یکی از این‌ها را هم نداشته باشد. ایشان واقعاً از نظر گیرایی استثنایی هستند. البته انتقال ذهنی بسیار خوبی هم دارند. برای همین هم در مناظره‌ها ایشان خیلی سریع موضوعی را به موضوعی دیگر منتقل می‌کنند. نکتۀ دوم صبر ایشان است. یک مطلبی از قول مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی نقل شده که من خودم از ایشان نشنیدم اما دیگران نقل کردند و یک بار هم که از دکتر روحانی سؤال کردم تأیید کردند که آقای هاشمی رفسنجانی این را به ایشان گفته‌اند. آقای هاشمی رفسنجانی معروف بود به صبوری و دیدیم که این‌همه تهمت و توهین به ایشان روا شد اما شکوه نکردند. اما آقای هاشمی رفسنجانی به آقای روحانی گفته بودند من از صبر شما تعجب می‌کنم که این‌قدر در برابر برخی مسائل صبور هستی و جواب نمی‌دهی. ویژگی دیگر آقای روحانی هوش و حافظۀ بسیار خوبی است که دارند. گاهی اوقات به ایشان می‌گوییم یادداشت دست بگیرید اما ایشان دوست ندارد از روی یادداشت صحبت کنند. در صحبت‌ها اعداد و ارقامی را می‌گویند که آدم انتظار ندارد یک رئیس‌جمهور این ارقام در ذهنش باشد.

-        تصوری وجود دارد که آقای روحانی، رئیس‌جمهور پرخرجی است؛ حقوق‌های نجومی هم به این تصور دامن زد. می‌خواهم تصویر شما از شخصیت آقای روحانی در این خصوص را داشته باشم؟

بر خلاف چیزی که عده‌ای می‌گویند ایشان نسبت به صرف بیت‌المال بسیار حساس هستند. این تعبیر خوبی نیست اما ما احساس می‌کنیم که ایشان یک‌جایی خست به خرج می‌دهند. دربارۀ برخی اقداماتی که باید بشود و برخی پرداخت‌هایی که باید صورت بگیرد خیلی سخت‌گیر هستند. در حدی سخت‌گیر هستند که سروصدای وزرای دولت، قبل از ماجرای حقوق‌های نجومی درآمده بود. ایشان در دولت از نظر پرداخت‌هایی که به وزرا می‌شود سخت‌گیری دارند و دو نفر از آقایان وزرا به خود من گفتند که ما درآمدمان وقتی در دولت نبودیم و وزیر نشده بودیم، به دلیل این‌که کار دانشگاهی می‌کردیم و پروژۀ تحقیقاتی داشتیم، دو و نیم یا سه برابر چیزی بود که الآن دریافت می‌کردیم.

-        فکر می‌کنید که در صورت پیروزی در انتخابات، روحانی دوم با روحانی اول تفاوت‌هایی خواهد داشت؟

ایشان حتماً تفاوت خواهد داشت چرا که اولاً تجربۀ چهار سال مدیریت از ایشان یک مدیر دیگر ساخته است. ایشان سال‌ها به عنوان نایب رئیس‌مجلس و دبیر شورای عالی امنیت کشور یا در مرکز تحقیقات استراتژیک در جریان همۀ مسائل کشور بودند اما در سال 1392 که رئیس‌جمهور شدند تجربۀ مدیریت در سطح کلان کشور را نداشتند. این چهار سال تجربۀ خیلی مهمی بود. به عنوان مثال، ایشان از یک سال قبل به این مسئله رسیدند که با استانداران باید جلسات خصوصی جداگانه بگذارند و شروع کردند به جلسه گذاشتن. ما همیشه فکر می‌کردیم این جلسات اگر برقرار شود خیلی خوب است اما خودشان باید به لزوم آن می‌رسیدند و بالأخره رسیدند. ایشان از یک سال پیش احساس کردند که جلسۀ خصوصی با استانداران دو نتیجۀ خیلی خوب دارد. اول این‌که ایشان مستقیم در جریان مسائل کشور قرار می‌گیرد و مهم است که استانداران مستقیم گزارش بدهند یا این‌که وزیر کشور گزارش بدهد به رئیس‌جمهور. مطلب دوم هم جهت و روحیه‌ای است که به استاندار می‌دهند. وقتی استاندار نیم ساعت با رئیس‌جمهور می‌نشیند، روحیه می‌گیرد، مشکلش را می‌گوید و رئیس‌جمهور هم به او راهکار می‌دهد. تا آن‌جایی که من از آقای نهاوندیان شنیده‌ام ایشان بارها گفته‌اند که جلسه با استانداران نتایج خوبی داشته است. بنابراین شیوۀ مدیریت ایشان بنا بر تجارب چهارساله تغییراتی خواهد کرد.

-        تفاوت روحانی دوم با روحانی اول چه خواهد بود؟

مثلاً در تحرک و پایین آوردن متوسط سن هیئت دولت حتماً تغییر ایجاد خواهند کرد. دربارۀ این موضوع با ایشان بحث کرده‌ایم و ایشان قبول دارند که متوسط سن هیئت دولت باید پایین بیاید. به دلیل برخی معذورات و مشکلات در دورِ اول این اتفاق نیفتاد. آقای دکتر نیلی منفرد را به عنوان جوان‌ترین وزیر به مجلس پیشنهاد کردند اما مجلس به ایشان رأی نداد. و البته شرایط کشور به قدری آشفته بود که آزمون و خطا در مدیریت ریسک بالایی داشت. همچنین در هشت سال مدیریت کشور پیش از آقای روحانی، مدیر شایسته و تراز اولی تولید نشده بود. واقعاً قصدم توهین به کسی نیست اما بخشی از مدیران عالی‌رتبۀ کشور در آن هشت سال بر اساس شایستگی روی کار نیامده بودند. بعداً هم معلوم شد که عملکردشان چه بلایی سر کشور آورده است. بنابراین آقای روحانی وقتی می‌خواست مدیر انتخاب بکند ناگزیر بود که به هشت سال قبل‌تر رجوع کند و از مدیران دوران اصلاحات استفاده کند. بر پیشانی عدۀ بزرگی از مدیران دوران اصلاحات هم که انگ فتنه‌گر خورده بود و نمی‌شد از آن‌ها استفاده کرد. بنابراین انتخاب‌های آقای روحانی محدود شده بود به یک مجموعۀ کوچک. من نمی‌خواهم همۀ انتخاب‌های ایشان را توجیه کنم بلکه می‌خواهم بگویم که این معذورات را ببینیم. خوشبختانه در همین چهار سال بخش بزرگی از این معذورات برطرف شده است. در همین چهار سال در برخی جلسات جوانانی را از دستگاه‌های مختلف به عنوان مدیران بالای وزارت‌خانه‌ها و معاون وزیر دیده‌ام که امیدوارکننده‌اند. جوانانی در سیستم مدیریت دولتی وارد شده‌اند که می‌توانند حتا به عنوان وزیر در دورۀ بعد حاضر باشند. بنابراین در چهار سال آینده ما حتماً تحرک و جوان‌گرایی در مدیریت کشور خواهیم داشت. دیگر این‌که به نظرم همگرایی فکری مدیران در دور دوم آقای روحانی بیش‌تر از دور اول خواهد بود. ایشان بعد از چهار سال می‌دانند که به چه مدیرانی نزدیک‌تر هستند. علاوه بر این، به نظرم در دورۀ بعدی نگاه جدی‌تری به نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی وجود خواهد داشت. در دورۀ اول ما مشغول آواربرداری بودیم و به رغم اهمیت نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی، نه منابع لازم موجود بود و نه ساختارها امکان پیش بردن اهداف ما را می‌داد. اکنون یک بانک اطلاعاتی قوی دربارۀ وضعیت خانوارها در وزارت رفاه ایجاد شده و یک جوان بسیار شایسته و فارغ‌التحصیل دانشگاه هاروارد روی این بانک اطلاعاتی کار کرده و اگر دولت بخواهد روی حل مشکلات اجتماعی و اقتصادی و کاستن از این نابرابری‌ها تصمیم‌گیری کند به نظرم زیرساخت‌های اطلاعاتی و آماری لازم را در اختیار دارد. در رویکردهای اجتماعی و فرهنگی دولت هم مطمئن هستم تحولات و تغییراتی ایجاد می‌شود. اصلاحات اجتماعی خواست مقام رهبری هم هست. نکتۀ آخر که باید دید چگونه پیش خواهد رفت، مسئلۀ استفاده از سرمایۀ خارجی است. من بارها گفته‌ام و هنوز هم می‌گویم که اگر بخواهیم چالش‌های اصلی اقتصادی به‌خصوص در ارتباط با رشد و توسعۀ اشتغال را حل کنیم ناگزیر هستیم از سرمایه‌های خارج از کشور به نحو هوشمندانه و مدبرانه‌ای استفاده کنیم.

-         به این ترتیب اصلاح کابینه و اصلاح‌طلب‌تر شدنِ کابینه، به گفتۀ شما حتماً محقق خواهد شد؟

حتماً! فکر می‌کنم شاید حدود چهل تا پنجاه درصد اعضای کابینه تغییر کنند. نه الزاماً به این علت که کارشان خوب نبوده یا رئیس‌جمهور از آن‌ها ناراضی هستند بلکه به این علت که فکر می‌کنم با تغییری که در مجلس ایجاد شده و انتظاری که مجلس از کابینۀ بعدی دارد و همین‌طور با شرایط و اقتضائات جامعه، حتماً باید کابینه به سمت جوان‌تر شدن حرکت کند و افکار جدیدی وارد کابینه بشوند. در جلسه‌ای که فراکسیون امید با آقای دکتر روحانی داشتند نکته‌ای را آقای مازنی، نمایندۀ تهران، گفتند که بازگو کردنش به گمانم اشکالی ندارد. ایشان در آن جلسه به آقای روحانی گفتند که ما به شما در انتخابات ریاست‌جمهوری برگ سفید می‌دهیم و همه‌جوره از شما حمایت می‌کنیم اما از الآن می‌گوییم که در ارتباط با انتخاب کابینه برگ سفید به شما نمی‌دهیم و نظر داریم. درست هم هست. به نظر من فراکسیون امید، اصلاح‌طلبان و بسیاری از حامیان دکتر روحانی، بسیاری از نخبگان دانشگاهی و بسیاری از روشنفکران نظر دارند نسبت به کابینه؛ و حتماً باید نظرات خود را در قالب مطالبات جدی از آقای رئیس‌جمهور مطرح کنند. من مشاور آقای رئیس‌جمهور هستم اما معتقدم که ایشان باید در انتخاب کابینۀ بعدی به این مطالبات به صورت جدی بیندیشند و ترتیب اثر بدهند. لذا پیش‌بینی من این است که حدود چهل تا پنجاه درصد کابینه تغییر می‌کند.

-         آقای روحانی بعد از به نتیجه رسیدن ماجرای برجام، از ضرورت یک برجام داخلی صحبت کردند. فکر می‌کنید برجام داخلی چقدر ممکن است و تا همین حالا چقدر به بن‌بست خورده است. گاه رئیس‌جمهور صحبت‌های تندی را به لحاظ سیاسی مطرح می‌کنند، گویی که مذاکره و مصالحه و برجام داخلی به بن‌بست خورده است.

من برجام در داخل را برنامۀ جامع اقدام ملی می‌خوانم. یک اقدام ملی برای حل مشکلات و عبور از چالش‌ها که بعضاً به بحران نزدیک شده‌اند لازم است. اگر ما یک همبستگی ملی و یک تفاهم ملی در ارتباط با حل مشکلات و عبور از مشکلات نداشته باشیم این‌ بحران‌ها قابل حل نخواهد بود. بسیاری از تحولات نیاز به حمایت مقام معظم رهبری، حمایت کامل دستگاه قضایی و مجلس، و همین‌طور ارگان‌ها و نهادهای بیرون از این دستگاه‌ها دارد. اگر مجموعۀ این عوامل جمع شود و آن همبستگی و تفاهم ملی محقق شود به نظرم برنامۀ جامع اقدام ملی اجرا می‌شود.

-         اصلی‌ترین رقیب آقای روحانی در این انتخابات کدام کاندیداست؟

استراتژی رقبای آقای دکتر روحانی بر اساس نظرسنجی‌هایی که انجام می‌دهند فعلاً این است که اگر با حضور آقای رئیسی و آقای قالیباف انتخابات به دور دوم برسد حتماً هر دو نفر تا آخر بمانند. اما اگر با نزدیک شدن به روز رأی‌گیری احساس کنند به رغم حضور هر دو در دور اول آقای روحانی برنده می‌شود، به گمانم آقای قالیباف یا رئیسی کنار می‌روند که احتمال کنار رفتن آقای رئیسی بیش‌تر است؛ به این دلیل که احساس خواهند کرد ایشان از نظر موقعیت و پرستیژ و آینده بهتر است در انتخاباتی که حتماً شکست می‌خورند باقی نمانند. نمی‌شود الآن گفت رقیب اصلی آقای دکتر روحانی کیست. به نظر من رقیب اصلی آقای دکتر روحانی پوپولیسم فریبکار است؛ از طرف هر کسی که بیان شود.

-         چه پیش‌بینی‌ای از نتیجۀ انتخابات دارید؟

به گمانم آقای روحانی در همان مرحلۀ اول 55 بعلاوه یا منهای ۳ درصد رأی خواهند آورند؛ یعنی بین 52 تا 58 درصد آرا را در مرحلۀ اول کسب خواهند کرد و به پیروزی خواهند رسید.

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۲/۱۸